Prawo celne

Wspólnotowy kodeks celny


Zasady prawa celnego.

ZASADA WOLNOŚCI OBROTU HANDLOWEGO ZA GRANICĄ

Zgodnie z tą zasadą każdy podmiot czy osoba fizyczna, czy prawna, czy jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej ma prawo do uczestniczenia w obrocie handlowym z zagranicą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na tożsamych zasadach.

Od tej zasady istnieją wyjątki: dotyczą one ograniczeń przedmiotowych, wyłączenia, które przybierają postać tzw. reglamentacji.

REGLAMENTACJA wymiany handlowej przejawia się poprzez:

• nakładanie obowiązku uzyskania przez importera, eksportera, stosownego pozwolenia,zezwolenia, koncesji
• przez wprowadzenie ograniczeń ilościowych (limitów towarowych)
• wprowadzenie doraźnych lub stałych zakazów (mięso wieprzowe z Rosji)
• przeprowadzenie kontroli działalności gospodarczej przez organy państwowe
• Reglamentacja jako wyjątek od tej zasady przybiera postać:
• reglamentacji taryfowej
• reglamentacji pozataryfowej (art. 53 k.k.s.)

ZASADA JEDNAKOWEGO TRAKTOWANIA TOWARÓW W OBROCIE HANDLOWYM.

Zgodnie z nią takie same towary będące przedmiotem obrotu towarowego traktowane są na zasadzie równości, tzn. albo będą uwolnione z cła i opłaty celnej, albo będą tak samo obciążone cłem i opłatami celnymi. Wszystkie towary tego samego rodzaju i ilości niezależnie od tego skąd pochodzą, dla kogo są przeznaczone, poddawane są identycznemu traktowaniu, czyli procedurom, postępowaniu celnemu, albo innym opłatom na zasadach jednakowych.

ZASADA RÓWNOŚCI PODMIOTÓW DOKONUJĄCYCH OBROTU ZA GRANICĄ

Każdy podmiot posiada takie same uprawnienia i powinien być jednakowo traktowany

ZASADA POWSZECHNOŚCI CEŁ ZWIĄZANA Z OBROTEM POZAUNIJNYM

Wszystkie towary przywożone w celu prowadzenia działalności gospodarczej związane są z koniecznością wyliczenia cła i zapłaty długu celnego.

Wyjątek: system zwolnień celnych.

ZASADA POWSZECHNOŚCI OPŁAT CELNYCH

Wszystkie towary poddane procedurom celnym (obliczeniu cła, czynnościami celnymi) związane są z opłatami za dokonanie tej czynności, które mają charakter administracyjnoprawny, opłaty manipulacyjne.

ZASADA POWSZECHNEGO DOSTĘPU DO INFORMACJI O PRAWIE CELNYM

Wydają ją urzędy celne, jest bezpłatna, ale ma jedno ograniczenie , tzn. musi dotyczyć jednego przypadku, wskazywać jeden przypadek, konkretny przypadek. W przypadku postąpienia zgodnie z tą interpretacją pomimo tej jej wadliwości nie ponosimy odpowiedzialności. Urzędowi patronuje Minister Finansów w Biuletynie Skarbowym Ministra Finansów.

Źródła prawa celnego.

ŹRÓDŁA PRAWA WSPÓLNOTOWEGO:

• Rozporządzenie Rady z 12.10.1992r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
• Rozporządzenie PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO z 23.04.2008r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (zmodernizowany Kodeks Celny)
• Rozporządzenie KOMISJI z 02.07.1993 – przepisy wprowadzające (wykonawcze) WKC – Wspólnotowy Kodeks Celny
• Rozporządzenie RADY z 28.03.1983r. ustanawiające Wspólnotowy System Zwolnień Celnych.
• Rozporządzenie Rady z 23.07.1987r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej w systemie wspólnej taryfy celnej.

ŹRÓDŁA PRAWA KRAJOWEGO:

• Ustawa z dn. 19.03.2004r. „Prawo celne” – ma charakter uzupełniający dla przepisów WKC w sensie krajowym.

ŹRÓDŁA PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO:

• umowy bilateralne (dwustronne)
• traktaty
  
  
  Struktura administracji celnej
  
   Administracja celna w Polsce

• jest zhierarchizowana i podporządkowana, tzw. struktura pionowa

Instancyjność to określony szczebel danej administracji w gestii którego (we właściwości) leży rozwiązywanie, prowadzenie określonej kategorii spraw, tutaj postępowań celnych.

Właściwość:

• rzeczowa to właściwość danego organu do rozpatrywania określonej kategorii spraw, czyli właściwość ustalona z uwagi na rodzaj sprawy, ciężar. Jest to właściwość niezbywalna (nie można jej przekazać do innego urzędu, chyba że będzie to urząd w tym samym szczeblu).
• miejscowa to z uwagi na miejsce, zdarzenie (tam gdzie składamy zgłoszenie celne)
• funkcjonalna – określone czynności, funkcje

Struktura organizacji administracji celnej w Polsce

• trójszczeblowa administracja:

a) urzędy celne wraz z naczelnikami urzędów celnych jako ich organami

b) izby celne wraz z dyrektorami izb celnych, którzy są organami celnymi

c) minister właściwy do spraw finansów publicznych i funkcjonuje on na poziomie ministerstwa finansów

Pojęcie i rodzaje cła
  C Ł O

• Świadczenie na rzecz państwa, czyli jakieś działanie mające na celu wypełnienie jakiegoś obowiązku względem tego państwa.

• Świadczenie pieniężne; co oznacza, że cło jest pobierane, wymierzane zawsze w pieniądzu, będącym pełnoprawnym środkiem płatniczym na terytorium określonego państwa, ustanawiającego cło. Nie ma współcześnie postaci rzeczowej, barterowej (towar za towar), czyli nie uiszcza się jego w towarach, usługach.

• Świadczenie obowiązkowe, tzn. przepisy prawa celnego ustanawiają pewne prawa, obowiązki dla osób przywożących, wywożących towary z terytorium państwa, gdzie jednym z takich obowiązków jest obowiązek celny (uiszczenie cła).

• Cło nie jest darowizną na rzecz państwa, jego zapłacenie/niezapłacenie/przetrzymanie nie zależy od woli osoby przywożącej towary

• Cło nie ma charakteru umownego, organy nie zawierają żadnej umowy z osobami uczestniczącymi w obrocie towarowym, z których wynikałby obowiązek zapłacenia cła, bowiem jest to obowiązek jednostronny, narzucony przez państwo i jeśli nie zostanie wykonany wówczas następują konsekwencje karne, prawne

• Cło jest świadczeniem nieodpłatnym, znaczy to, że osoba uiszczająca cło nie uzyskuje świadczenia ze strony państwa, a zwłaszcza świadczenia w wysokości równej kwocie zapłaconego cła
• Cło jest świadczeniem bezzwrotnym, co oznacza, ze zapłacone cło nie wraca do tej osoby, która je zapłaciła, uiściła – w odróżnieniu od podatku, pożyczki państwowej.
• Cło jest świadczeniem ogólnym (generalnym), co oznacza, że jest ustanawiane do określonych zjawisk gospodarczych występujących u bliżej nieokreślonych osób. Cło nie jest świadczeniem pieniężnym zindywidualizowanym, czyli nie jest wymierzana konkretnie każdej osobie przewożącej towar przez granicę. Osoby przewożące towar w tych samych ilościach, w tym samym czasie , przez te same granice zostaną obciążone cłem w jednakowej wysokości.

Rodzaje cła

Podział z uwagi na:

• charakter operacji handlowych :

1. c. importowe (przywozowe)
2. c. eksportowe (wywozowe)
3. c. tranzytowe

ad 1) c. importowe - nakłada się na towary, które wprowadzane są na obszar celny państwa, wówczas wylicza się cło, opłaty celne

ad 2) c. eksportowe - obecnie się nie stosuje służyły ograniczaniu możliwości zbytu własnych towarów na rynkach zagranicznych. Stosowane je zasadniczo w przypadku deficytu towarów krajowych albo w celach czysto fiskalnych.

Ad 2) c. tranzytowe – już ich nie ma zaprzestano stosować na podstawie konwencji Brukselskiej.

• Cła ze względu na cel pobierania

- c. fiskalne – służy maksymalizacji wpływów finansowych do skarbu państwa. Obecnie odgrywają małą rolę z uwagi na procesy integracyjne i bardziej wybór efektywności systemu podatkowego.

- c. ochronne – te cła nie są stałymi. Ma na celu ochronę producentów krajowych, przedsiębiorców przed zagraniczną konkurencją, a dodatkowo ma za zadanie chronić życie zdrowie, środowisko naturalne, dobra kultury.

Określane w sposób ad hoc (od przypadku do przypadku)

Wśród ceł ochronnych istnieją cła:

a) wychowawcze – nakładane na towary wybranej gałęzi produkcji w celu zapewnienia zwiększenia produkcji produktów krajowych bądź w celu poprawienia jakości produktów. Zwalniane są stopniowo poprzez zwiększanie lub zmniejszanie. Ustają w momencie kiedy ochrona tych producentów jest zmniejszana w wyniku polepszenia sytuacji gospodarczej rodzinnych producentów.

b) prohibicyjne (zaporowe) – ich celem jest zachować lub wyeliminować towary z rynku. Charakteryzuje się tym, że jest bardzo wysokie i długotrwałe.

c) retorsyjne (odwetowe) – wprowadzane są w odpowiedzi na wrogie działania partnera handlowego (państwa) mają charakter ekonomiczny.

• c. antydyskryminacyjne – służą naprawie skutków gorszego traktowania producentów krajowych niż innych partnerów.
• c. antydumpingowe – (sprzedawanie towarów poniżej kosztów wytworzenia) nakładane na towary importowane z krajów stosujących w handlu międzynarodowym zjawisko dumpingu. Celem dumpingu jest wyeliminowanie konkurencji.
• c. wyrównawcze – mają na celu zneutralizowanie skutków subsydiowania eksportu przez partnera.

• Cła z uwagi na status partnera. Dzieli się na:

- c. podstawowe (c. minimalne)

- c. autonomiczne – ustalane samodzielnie przez powołane do tego organy państwa.

- c. preferencyjne dotyczą partnerów związanych porozumieniem, umową, unią celną.

• W oparciu o kryterium prowadzenia handlu

1. c. zwyczajne – zamieszczone w taryfie celnej, wśród nich jest cło:

* ad valorem – ustalane procentowo w stosunku do wartości towarów importowanych.

2. c. specyficzne – ustalane w stosunku do towaru wyrażone w jednostkach pieniężnych.
3. c. mieszane – ustalane w oparciu o stawki mieszane, wyrażone kwotowo lub procentowo.

Wartość celna towaru – metody ustalania

 Wartość celna towaru - to podstawa do obliczenia cła, a także podstawa do pobierania opłat celnych. Związana z długiem celnym.

Dług celny - to nałożony na osobę obowiązek uiszczenia należności celnych z tytułu przywozy lub wywozu towaru. Dług celny przywozowy (w przywozie), dł. celny wywozowy (w wywozie). Powstały z mocy prawa obowiązek uiszczenia należności celnych.

Metody ustalania wartości celnej

1. Metoda wartości transakcyjnej przy sprzedaży (metoda pierwszej sprzedaży) – polega na porównaniu ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary dokonane przy sprzedaży tych towarów w perspektywie czasu.
2. Metoda wartości transakcyjnej towarów identycznych – wartość celna towarów to wartość transakcyjna towarów identycznych lub bardzo podobnych, sprzedanych w celu wwozu lub wywozu towarów z terytorium państwa w czasie zbliżonym do tych do tych towarów do których są porównywane. Identyczność jest rodzajowa, komponentowa.

Ważne jest kryterium czasu, które nie jest nigdzie sformułowane.

3. Metoda wartości transakcji towarów podobnych – poddaje się analizie towary zbliżone do tych towarów, które mają być oclone, wówczas dla ustalenia wartości celnej towarów importowanych bierze się pod uwagę najniższą wartość transakcyjną.
4. Metoda ceny jednostkowej – wartością celną jest cena jednostkowa określonego towaru, po której sprzedawane są te towary w możliwie jak najkrótszym czasie od dnia importu towarów ok. 90 dni.
5. Metoda wartości kalkulowanej – zawiera w sobie sumę kilku elementów:

a) koszty lub wartości materiałów i produkcji bądź innych procesów istniejących przy wytworzeniu tego towaru (koszty pakowania, robocizny, materiału)

b) kwoty zysków i kosztów importu tego towaru

c) kosztów transportu i ubezpieczenia

6. metoda ostatniej szansy – wartość celna ustalana jest na podstawie wszelkich możliwych danych o tym towarze i powinna być ustalana w oparciu o poprzednio ustalona wartość celną towarów podobnych.

Wprowadzenie towaru na obszar celne - przeznaczenie celne (objęcie towarów procedurą celną – zgłoszenie celne, sprostowanie zgłoszenia celnego etc.)

Towary mogą być wprowadzane na obszar celny Wspólnoty lub wyprowadzane z tego obszaru przez przejścia graniczne otwarte dla danego ruchu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Wprowadzanie towarów na obszar celny Wspólnoty i ich wyprowadzanie z tego obszaru jest dozwolone wyłącznie drogą celną określoną przez organ celny i zgodnie z jego instrukcjami.

Sprostowanie zgłoszenia celnego – po przyjęciu zgłoszenia przez organy celne zgłaszający może dokonać na własne życzenie, sprostowania jednego lub kilku elementów zgłoszenia. Sprostowanie nie może spowodować, że zgłoszenie będzie dotyczyło towarów innych niż te, które początkowo były nim objęte. Jednakże organy celnie nie zezwalają na dokonanie jakiegokolwiek sprostowania, jeżeli odpowiedni wniosek został przedstawiony po tym jak organy te:

• poinformowały zgłaszającego o zamiarze przeprowadzenia rewizji towarów, lub
• stwierdziły nieprawidłowość danych zawartych w zgłoszeniu, lub
• zwolniły towary.

Przeznaczenie celne – oznacza

• objęcie towaru procedurą celną,
• wprowadzenie towaru do wolnego obszaru celnego lub do składu wolnocłowego,
• powrotny wywóz towaru poza obszar celny Wspólnoty,
• zniszczenie towaru,
• zrzeczenie się towaru na rzecz Skarbu Państwa.

Procedura celna

Procedura celna to sposób postępowania obejmujący:

• dopuszczenie do wolnego obrotu,
• tranzyt,
• skład celny,
• uszlachetnienie czynne,
• przetwarzanie pod kontrolą celną,
• odprawę czasową,
• uszlachetnianie bierne,
• wywóz.

Procedura dopuszczenia do wolnego obrotu powoduje wprowadzenie towaru na obszar celny UE – zmianę statusu celnego towaru z niewspólnotowego na wspólnotowy.

Procedura tranzytu – polega na tym, że w stosunku do towarów nią objętych zawiesza się płatności należności celnych, czyli nie powstaje dług celny.

Procedura przetwarzania pod kontrolą celną – umożliwia użycie towarów niewspólnotowych na obszarze celnym UE w procesach zmieniających ich stan, bez zastosowania wobec nich cła i środków polityki handlowej, a następnie pozwala na dopuszczenie produktów powstałych w takich procesach do obrotu z zastosowaniem właściwych należności przewozowych.

Procedura uszlachetniania czynnego – zastosowanie procedury pozwala na poddanie w granicach obszaru celnego UE, procesom uszlachetnienia:

a) towarów niewspólnotowych przeznaczonych do powrotnego wywozu poza obszar celny UE w postaci tzw. produktów kompensacyjnych, bez obciążania tych towarów cłem lub stosowania wobec nich środków polityki handlowej.

b) towarów dopuszczonych do wolnego obrotu, ze zwrotem lub umorzeniem cła należnego do zapłacenia za te towary, jeżeli zostaną one wywiezione poza obszar celny UE w postaci produktów kompensacyjnych.

Uszlachetnianie bierne - umożliwia rozwijanie współpracy gospodarczej z innymi krajami, w szczególności z takimi, w których koszty przetwarzania towarów są znacznie niższe niż w UE. Procedura ta polega na czasowym wywozie poza obszar celny EU towarów wspólnotowych, poddaniu ich poza obszarem celnym UE procesom uszlachetniania oraz dopuszczeniu do obrotu produktów powstałych w wyniku tych procesów z częściowym lub całkowitym zwolnieniem od cła.

Skład celny – części obszaru celnego Wspólnoty lub pomieszczenia znajdujące się na tym obszarze, w których:

• towary niewspólnotowe traktowane są dla celów stosowania należności przywozowych i obowiązujących w wywozie środków polityki handlowej jako nieznajdujące się na obszarze celnym Wspólnoty.
• Określone w przepisach szczególnych towary korzystają, ze względu na ich umieszczenie w wolnym obszarze celnym lub składzie wolnocłowym, ze środków stosowanych przy wywozie towarów.

Wywóz - polega na tym, że towary, które zostały przedstawione organowi celnemu, a którym nie nadano żadnego przeznaczenia celnego, mogą zostać powrotnie wywiezione poza obszar celny UE. Powrotny wywóz ma zastosowanie tylko do towarów niewspólnotowych.

Skład celny

Składem celnym jest każde miejsce uznane przez organy celne i podlegające ich kontroli, w którym towary mogą być składowane zgodnie z ustalonymi warunkami.

Skład celny może być składem publicznym lub składem prywatnym.

"Skład publiczny" oznacza skład celny, z którego może korzystać każda osoba w celu składowania towarów;

"skład prywatny" oznacza skład celny przeznaczony do składowania towarów przez prowadzącego skład.

Skład celny nie jest wyłączony z terytorium RP. można więc przyjąć, że sprzedaż towarów dokonana w składzie celnym to transakcja przeprowadzona na terytorium RP. W obliczu faktu, że terytorium RP stanowi obecnie terytorium Wspólnoty, a przepisy WKC nie zezwalają na obejmowanie towarów unijnych procedurą składu celnego, procedurą składu celnego będą objęte towary sprowadzone z państw trzecich, a także – wyjątkowo – towary z innych państw członkowskich niedopuszczone do obrotu.

Zasadniczym skutkiem objęcia towarów procedurą składu celnego jest odroczenie powstania należności przywozowych w odniesieniu do towarów niewspólnotowych, składowanych w składzie celnym.

Dług celny

dług celny – oznacza nałożony na osobę obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności wywozowych (dług celny w wywozie), które stosuje się do towarów określonych zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi.

Dług celny w przywozie powstaje w wyniku:

a) dopuszczenia do swobodnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym, lub

b) objęcia takiego towaru procedurą odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych.

1. Dług celny w przywozie powstaje w wyniku:

a) nielegalnego wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty towaru podlegającego należnościom przywozowym, lub

b) nielegalnego wprowadzenia na pozostałą część obszaru celnego Wspólnoty towaru podlegającego należnościom przywozowym i znajdującego się w wolnym obszarze celnym lub składzie wolnocłowym.

2. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.

Dłużnikiem jest każda osoba zobowiązana do zapłaty długu celnego.

Przepisy prawa celnego formułują zasadę, zgodnie z którą w odniesieniu do tego samego długu celnego organy celne mogą żądać złożenia tylko jednego zabezpieczenia.

Organy celne mogą zezwolić, aby zabezpieczenie zostało złożone przez osobę trzecią zamiast osoby zobowiązanej. Zabezpieczenie nie będzie wymagane, gdy dłużnikiem jest organ administracji publicznej. Podstawowymi formami zabezpieczenia długu celnego są: depozyt w gotówce, złożony w walucie kraju członkowskiego, w którym żąda się złożenia zabezpieczenia, oraz poręczenie.